(Dikkat: Bu yazı Flash of Genius filmiyle ilgili spoiler içerir.)
100 yılı aşkın zamandır halâ aynı temel prensiple çalışan sileceklere sahip arabalar kullanıyor olmamız düşündürücü. Belki de nanoteknoloji ile imal edilecek hidrofobik bir cam kaplamaları ve ultrason gibi alternatif ileri teknolojileri içeren bir çözüm yakındır.
1997'de Robert Bosch'un Bursa fabrikasındayken iyice inceleme imkânı bulduğum; süpürge, silecek kolu, hareket iletim mekanizması ve bir tahrik motorundan oluşan ve ilk olarak 1903 yılında bir kadın mucit, Mary Anderson tarafından icat edilen silecek, zaman içerisinde gelişimini sürdürerek taşıtlar için vazgeçilmez bir temel parçayı oluşturdu.
Bir mühendis olan ve Wayne State üniversitesi makine mühendisliğinde öğretim görevlisi olarak çalışan Dr. Robert Kearns, 6 çocuğu ve eşiyle yaptığı gezintiler esnasında yağmurun şiddetini değiştirmesi durumunda, örneğin hafif çiseleyen bir yağmur için sabit ve sürekli silecek hızının fazla geldiğini, görüşü olumsuz etkilediğini farketti. Bu sorunu çözmek için 1963'te evinde yaptığı çalışmalar esnasında, basit ama etkili bir fasıla ayarlı (intermittent) silecek kontrol devresi geliştirdi.
Buluşunu 1963'te başvurduğu ve 1967'de belgeye bağlanan patent başvurularıyla koruma altına aldı. Bu esnada Ford gibi ünlü otomobil firmalarına bu teknolojiyi üretip satma teklifini götürdü. Kearns patentli buluşunun pazarlanmasında başarılı olamadığı gibi, bütün üreticiler Kearns'ın geliştirdiği teknolojiyi içeren fasılalı silecek sistemlerini kullanmaya başladı. Bu durum Kearns'ın bütün hayatını değiştirdi ve hayatını, eşinden ayrılmasıyla da sonuçlanacak, otomotiv devlerine açtığı patent davalarına adadı. 1978'de Ford'a, 1982'de Chrysler'e dava açtı. Mahkeme Ford'un Kearns'ın patentini kasıt olmaksızın ihlal ettiğine karar verdi. Ford temyize gidilmemesi ve davanın kapanması karşılığında Kearns'e 10.1 milyon dolar ödedi. Mahkeme diğer davada Chrysler'in de 18.7 milyon dolar ödemesine karar verdi. Ancak bu karar Kearns'ın hatalarının da etkisiyle temyizde bozuldu.
Konusunu Robert Kearns'ın adalet arayışından alan Flash of Genius filmini, yeni buluşlar yapma konusunda istekli olanlara tavsiye ederim. Onun hayatından, önemli dersler çıkarmak mümkün.
Filmi izlememden sonraki ilk önerim, buluşunuzu (patent başvurusu yapılmış olsa dahi) başkalarıyla paylaşmadan önce karşı tarafa, verilen bilgilerin içeriğinden de bahseden bir gizlilik anlaşması imzalatmanız olacak.
Kearns'ın 5 davasına bakan yargıç Avern Cohn, Kearns'ı "alıngan ve kararlı" olarak tanımlıyor "otomotiv endüstrisine yaptığı katkının eşsiz olduğunu takrir ettirdi" ve "şevki, hüküm verme kapasitesinin önünde" diyor. Kızı da evini mahkeme dosyalarıyla doldurduğunu, hayatının bu mücadeleden ibaret olduğunu söylüyor. Bu süreç eşinden de ayrılmasına neden olmuş.
Kearns patentten doğan haklarını mahkemede sonuna kadar aradı. Ancak bazen, hukuki sürecin uzunluğu ve maliyeti düşünüldüğünde mahkeme öncesi anlaşmak daha mâkul oluyor. Filmi mutlaka seyredin. Bence 30 milyon doları almalıydı!